Grik pau a “saddoukaioi” (Saddusi cihna) cih kammal pen a hong kipatna a kitel lian loh hangin, a tamzawte in Hebru pau a “Zaddukim” (Tsaddiq/Tsaddiqim) – a khiatna in “genbanglo/ mihoih/mipha” – cih pan a kilasawn hi dingin tuat uh hi. Tua ahih kei leh, David leh Solomon hun laia Siampi lian a sem Zadok khanggui zui a hong piang hi dingin tuat uh hi (1Kum. 1:26; cf. Ezek. 40:46). Bang hang hiam cih leh, Saddusi-te in Biakbuk sung a nasepna tawh kizopna nei uh hi. Gentehna-in, Jesu hun lai a biakbuk nasepna tawh kisai zong Sadusi-te khutah omin, amaute pen Judah minamte lak a makai khat ahi uh hi. Pawlkhatte Siampi lian suakin (e.g. Kaiafas), pawlkhatte pen Siampi lian penpa upate (elders) hi-in, ukpite (rulers) leh Siampi lian penpa sawltak zong om uh hi. Amaute in Siampi lian penpa adingin a sepna uh hangin, Siampi lian penpa in sum le pai tawh kisai-in zong mettuamna tampi ngah lawh hi.
Saddusi-te pen vaihawmsiam uh ahih manin, Judahte lakah zong kizahtak mahmahin (aristocrats), Sanhedrin nangawn-ah member ahi uh hi. Tua banah, amaute hau in, gam nangawn zong neizo uh hi (landowning aristocrats). Amaute in Moses Thukhamte bek sang thei-in; a kigelhlo Thukham dangte (oral traditions) pen sang theilo uh hi. Farisai-te tawh a upna uh kilehbulh ahih manin, kithutuak het loin, kidem mahmah uh hi. Gentehna-in, Farisai-te thu up pawlkhat – kha (demons/spirits) leh vantungmi om hi, cih leh, misite thawhkikna om hi (cf. Mt. 22:23-32; Sawl. 23:8) – cihte pen sang zolo uh hi. Tua banah, sih zawh ciangin thuakna om dingin zong um thei ngeilo uh hi.
Tua zahta-in, Farisai-te tawh kilangbawlna leh kihuatna nei tamahle uh, Sanhedrin-ah member hi tuaktuak uh hi. Tua mah bangin, Jesu thahna ding tawh kisai-in zong vaihawmna neikhawmin; gal ahi kimlai, Jesu thahna ding hangin pawlkhat suak uh hi. Tua banah, amaute in Rom kumpi panin meetna tuamtuam ngah uh ahih manin, Rom kumpi a susia thei ding lam a vaihawmna om peuhmah (e.g. Jewish nationalism) pen langbawl pah ciatciat uh hi. Tua banga a langpante lak ah Jesu zong kihel kha hi. Ahi zongin, AD 70 kum a Jerusalem Biakinnpi a kisuksiat zawh a kipanin, Saddusi-te tangthu pen zak ding om nawnlo hi.
